Bijten de psalmen?

KrokodilHet motto “Psalm bijt Mens” van het komende symposium op 18 en 19 november daagt uit. Zo dachten we. Zo denken we. Maar misschien is dat helemaal zo vanzelfsprekend niet, dat een psalm een mens bijt denkt Klaas-Willem de Jong.

Dat kan allerlei redenen hebben. Omdat de woorden voor ons gevoel van zover weg komen, dat ze ons niet raken. Wat moet je met een Leviathan bijvoorbeeld (Psalm 74: 14, 104: 26)? Of omdat we ons op voorhand afsluiten voor dit genre, om wat voor reden dan ook. We horen het orgel van onze jeugd al weer loodzwaar inzetten met diepten van ellende (Psalm 130). Dat willen we toch niet meer? Of omdat de taal in zijn directheid afkeer oproept, met het slaan van kinderen tegen de rotsen (Psalm 137). Dat is toch niet meer van deze tijd? Of … . Zelfs als dit alles voor ons niet direct opgaat, als we willen lezen en luisteren, willen we ons dan laten bijten? Een dezer dagen verdiepte ik me in Psalm 9 van Psalmen voor Nu. Laten nu net de heftigste vier regels (NBV vers 16 en 17) in twee korte regels zijn samengeperst en dan nog zo dat de scherpte er af is. Dat ligt niet of niet alleen aan dichters en bewerkers. In één van de meest geliefde psalmen, Psalm 139, passeren we het liefst een aantal verzen aan het slot: ‘God, breng de zondaars om’ (NBV vers 19a) en ‘Zou ik niet haten wie u haten, Heer’ (NBV vers 21a). Dat klinkt al te ongemakkelijk, zeker op een uitvaart als deze psalm nog wel eens gelezen wordt.

Bijtende psalmen? Die zijn er, zonder twijfel. Maar, bijten de psalmen? Dat hangt voor een belangrijk deel van onszelf af. Of we ons willen laten bijten. Iemand zei ooit tegen me dat je voor de psalmen wat ‘rijper’ moet zijn. Ze bedoelde ook: ouder. Dat hoeft, denk ik, niet per se. Wel moet je een zekere levenservaring hebben, of anders voor die ervaring open staan. Psalmen brengen goed nieuws. Maar niet alleen. Alle aspecten van het leven komen er in voor, de hoogten en de diepten. Beide kunnen bijten. De hoogten als je daar zelf niet goed bij kunt. De diepten als het nu allemaal net zo lekker ging.

Als we met de ogen van de psalmen willen kijken, dan verbreden ze onze blik. We zien plekken waar God heel ver weg is, waar het donker is en grauw. We delen in momenten dat God alleen maar een uitroepteken is, ongekende vergezichten.

Gebeten worden is pijnlijk. Maar waar je je ook bevindt, in wat voor situatie ook, je bent wel in een keer weer bij de les van het leven. Ik laat me toch maar bijten. Nou, goed, een beetje, niet te veel.

 

 

 

 

 


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *