Gelaagdheid in de Top2000 kerkdienst

 poster als afbeeldingDe discussie over de plaats van popmuziek in de liturgie is al sinds de beatmis in de jaren 60 een gepasseerd station. De vraag is vooral op welke wijze popmuziek een plaats heeft in de liturgie. De reacties op de bijna 40 gehouden Top2000 kerkdiensten van 28 december jl. waren overwegend positief (1). De Top2000 kerkdienst blijkt vrij makkelijk over de muren tussen kerken heen te kunnen stappen. Een beschouwing van Karin de Schipper. 

 

Onze dienst in Alphen aan den Rijn was al geslaagd voor de dienst begonnen was. De positieve vibes in de organiserende groep en de band was geweldig. Een effect wat ik vaak ervaar wanneer diensten met meerdere mensen worden voorbereid. Heel snel kun je de diepte in en gaat het niet alleen over de vorm. De voorbereiding, het middel, blijkt bijna net zo heilig als het doel, de kerkdienst.

De kracht van de Top2000 kerkdienst is dat de grens tussen binnen en buiten de kerk vervaagd.

We zijn geneigd om in de liturgie onze Bijbelse verhalen en betekenissen van binnen de kerk naar de wereld buiten te sturen door middel van de woorden en liederen. De betekenis voor het dagelijks leven leggen we vooral uit in gesproken tekst. Bij het gebruik van popnummers in een eredienst werkt het omgekeerd. Het popliedje wordt herkend vanuit ervaringen in het dagelijks leven.

Mensen koppelen popliedjes aan persoonlijke ervaringen, een bruiloft, een begrafenis, blijde, verdrietige, indringende momenten. De liedjes helpen de mensen om te “gedenken”. Het heeft voor de kerk toegevoegde waarde een vorm te vinden die het seculiere gedenken verbindt met het Bijbelse gedenken van de eredienst.

Gedenken betekent allereerst en vooral in herinnering roepen. Het gaat om Gods concrete handelen in de geschiedenis. Het gedenken heeft een verhalend karakter” (2).

Wanneer je een popliedje in de context van het Bijbelse verhaal laat horen krijgt het een extra laag.

In onze Top 2000 kerkdienst kreeg “Make you feel my love” van Adele al kijkend naar het kruis voor mij een hele speciale betekenis en heb ik zelden zo’n krachtig kyrië als “Earth Song” van Michael Jackson gezongen. Daadkrachtig ging ik de kerk uit met “Let love rule” van Lenny Kravitz in mijn hoofd. Het gedenken heeft een doel, het zet mensen in beweging (2).

De volgende keer dat ik deze songs op de radio hoor is deze betekenis toegevoegd ook buiten de muren van de kerk. Wie denkt na de Passion bij het lied van “Pak maar m’n hand” niet aan Jezus. In welke situatie je op dat moment ook bent? Dat is betekenisgeving in drie lagen: oude situatie – kerkdienst – nieuwe situatie. Driedubbele hermeneutiek!

Popmuziek kan instrumenteel zijn om het verhaal van mensen te verbinden met Gods verhaal. Criteria hiervoor zijn er wel: muzikaal, ritueel en pastoraal (3). De orde van dienst als een playlist. De juiste song/tekst/handeling op de juiste plek maakt dat er een flow ontstaat in de eredienst en laat het verhaal horen dat vertelt moet worden. Verbindend Vieren.

Wanneer we als kerken de popcultuur en andere cultuuruitingen laten liggen dan missen we een kans om bij te dragen aan de betekenisgeving. Dat is een onterechte behoudende houding. Veel van de cultuuruitingen komen immers oorspronkelijk voort uit christelijke waarden en normen, zoals de hierboven genoemde songs laten zien.

Naast of misschien wel onbewust van deze diepzinnige bespiegelingen spreekt het mensen aan. De vervreemding van onze “kerk hocuspocus” wordt door de verbinding met de popmuziek herkenbaar. Leefwerelden vervlechten. Er blijkt geen binnen en buiten te zijn!

 

 

(1) F. Omvlee, Laat de Top2000 in de kerken schallen. Trouw 31-12-2014

(2)  K.W. de Jong, red., Verbindend Vieren. Spelen met vormen en stijlen in de eredienst, Zoetermeer-2013, blz. 31-33

(3) Martin Hoondert, Het seculiere lied in de eredienst. (presentatie) www.eredienstcreatief.nl , 2013

 


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *