Meer loflied dan klaagzang in kerkdienst

Kees van Setten 2… Het loflied krijgt veel ruimte in de kerk, maar dat geldt niet voor de klaagzang, signaleert theoloog en muzikant Kees van Setten.

… Hij pleit ervoor de moeizame kant van het leven regelmatig een ruime plek te geven in de eredienst.

Maarssen
In veel kerken klinkt tegenwoordig zogeheten praise- en worshipmuziek,
waarmee God wordt aanbeden en geprezen, vaak onder begeleiding van
een muziekband. Er is echter geen praise-and-lamentbeweging, die het
belang van prijzen én klagen benadrukt.

Theoloog en muzikant Kees van Setten vindt dat veelzeggend. Beide hebben Bijbelse papieren. Pleitbezorgers van praise en worship wijzen graag naar de psalmen voor het belang van lofprijzing, maar ‘een substantieel deel van de psalmen en van de profeten is doortrokken van de klacht’, stelt Van Setten. ‘Maar op een of andere manier is de lofprijzing beter te verteren dan de klacht.’

Reden voor de werkgroep EredienstCreatief (met leden uit de Protestantse Kerk, de kleine gereformeerde kerken en de evangelische beweging) om ‘de klacht in de eredienst’ als thema te kiezen voor een studiedag op zaterdag 17 maart. Predikanten, liturgiecommissies en musici uit de breedte van kerkelijk Nederland zijn uitgenodigd met elkaar na te denken over de invulling daarvan en ermee te oefenen. Van Setten, al jarenlang actief op muzikaal gebied in christelijk Nederland, ziet dat de klacht in evangelische gemeenten vrijwel geheel ontbreekt.

Traditionelere kerken geven daaraan een plaats in het zogeheten kyrië, het moment in de liturgie van schuldbelijdenis en gebed voor de nood van de wereld. ‘Dat komt nogal eens wat plichtmatig over en daarom zegt het zo weinig. Ik pleit ervoor bewuster met het kyrië en de klacht om te gaan, wellicht het kyrië af en toe over te slaan om er een andere keer meer ruimte aan te geven als het moment hierom vraagt.

Dat kan door meer aandacht te besteden aan de liederen die worden
gezongen en aan de manier waarop je die zingt. Maar natuurlijk ook door
Bijbelteksten, poëtische teksten, bijpassende muziek en foto’s of andere
beelden te gebruiken – om het verdriet een plek te geven.’

Dat mensen in deze tijd minder goed raad weten met de klaagzang, komt onder andere doordat succes en geluk maakbaar zijn geworden, denkt Van Setten. ‘Je moet altijd positief en optimistisch zijn. Zelfs het ergste dat ons overkomt, vormt slechts een beloftevolle “uitdaging”, zo leren managementgoeroes ons. Klagen en zeuren zijn taboe. Ten diepste zijn we verlegen met de klacht, die komt misschien te dichtbij.’

Dat is niet wat de psalmen leren, vindt hij. Daarin is ruimte voor vreugde,
dankbaarheid en lofprijzing, maar ook voor angst, pijn, schuldgevoel, ongeloof, depressie en verdriet. ‘Het leven is niet altijd maakbaar en niet iedereen wordt een ster in zijn eigen universum. Er bestaat ook zoiets als domme pech en aangedaan onrecht. Deze weerbarstigheid wordt niet weggepoetst.’ Tijdens de studiedag in kerkcentrum De Ark in Maarssen staat Psalm 89 centraal. ‘In deze psalm loopt een uitbundige lofprijzing zonder waarschuwing over in een klacht. Alsof de psalmist al lofprijzende plotseling door de bodem zakt en in de harde realiteit terechtkomt. De klacht kleurt de lofprijzing. Zij lijken van elkaar afhankelijk, op elkaar betrokken.’

Zo zal ook een viering tijdens de dag worden vormgegeven, vertelt Van
Setten. ‘Die zal beginnen met lofprijzing, waarna ‘de klacht’ volgt. In deze klacht identificeren we ons uiteindelijk met Gods eigen klacht en zijn koninkrijk van recht en vrede.’

Bron – Nederlands Dagblad, 1 maart 2012


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *