Mozaïek in muziek

Beweging in de kerk wordt zichtbaar in kunst en lied

Het thema Mozaïek van kerkplekken, over de verbinding van bestaande en nieuwe vormen van kerk-zijn, inspireerde liedschrijvers en tekstdichters tot twee actuele ‘Mozaïekliederen’, in verschillende genres. Teksten, bladmuziek en voorbeeldopnames hiervan zijn beschikbaar voor gebruik en toepassing in kerken, groepen en pioniersplekken.

Waar mensen in de Naam bijeen zijn bouwt de Heer zijn kerk.
Een kerk als levend lichaam, in de wereld aan het werk.
Een eenheid in verscheidenheid, veelkleurig, één geheel.
Een kerk als levend mozaïek, want vormen zijn er veel.

Graag vertel ik hoe beweging in de kerk zichtbaar gemaakt wordt in een kunstwerk en vervolgens in nieuwe liederen. En hoe die ons kunnen inspireren in donkere tijden.

In het voorjaar van 2019 wordt er op een bijeenkomst van het LiedschrijversGilde verteld over allerlei nieuw initiatieven en eigentijdse vormen van kerk-zijn in de Protestantse Kerk. Kunstenaar en missionair pionier André Bikker illustreerde dit eerder al met het kunstwerk ‘Mozaïek van kerkplekken’.

Als een meesterwerk

De liedschrijvers en tekstdichters worden uitgedaagd om zich door het schilderij te laten inspireren tot een nieuw lied over de verbinding tussen bestaande en nieuwe vormen van kerk-zijn. Singer-songwriter Rineke de Wit gaat – samen met tekstdichter Ria van Buuren en producer Laurens Post – hiermee aan de slag; Stef Bos kijkt mee en coacht. Het resultaat is het lied ‘Als een meesterwerk’. Het lied heeft het karakter van lichte, popachtige muziek en is te begeleiden op piano of door een muziekgroep.

Rineke de Wit formuleert het zo: “Het is een ander soort lied dan die in het Liedboek staan. ‘Als een meesterwerk’ slaat eigenlijk een brug tussen Opwekkingsliederen en meer traditionele kerkliederen. We hopen dat dit lied mensen samenbindt. Het is mooi om het lied aan te leren en heerlijk samen te zingen. We vinden het gaaf dat het in kerken zal klinken, in een samenkomst, in koor of cantorij, op een pioniersplek. Ons verlangen is dat mensen zich welkom voelen bij God en zijn liefde ervaren. Juist met lied en muziek kun je dit uitdrukken en beleven met elkaar.”

Als een meesterwerk heeft God Zijn kerk opgebouwd,
als een schitterend mozaïek,
valt het licht door de scherven, het lood en het hout:
Hij maakt ons één.

Een kerk als levend mozaïek

Vervolgens kregen Marcel den Dulk en Egbert van der Stouw het verzoek om ook een lied te maken over het Mozaïek van kerkplekken in de Protestantse Kerk. Ze hebben hun talenten voor componeren en tekstschrijven bij elkaar gebracht en een eigen lied over dit thema gemaakt. ‘Een kerk als levend mozaïek’ is een klassiek, strofisch lied met twee verschillende melodieën, die beide bedoeld zijn voor samenzang met de hele gemeente, te begeleiden op orgel of piano.

Marcel den Dulk en Egbert van der Stouw vertellen over de mogelijkheden van hun lied. “We hebben het zo gemaakt dat het lied op verschillende momenten in de liturgie te gebruiken is. Bij wijze van begroeting, als credo en geloofsbelijdend lied, of aan het einde bij de wegzending de wereld in. Het past op het scharniermoment van Schrift en Tafel, of bij bijzondere gelegenheden als doop of bevestiging van ambtsdragers. Maar dat niet alleen, ook in een gespreksgroep kan het goed klinken, tijdens een samenkomst of (kerkenraads)vergadering. Als we bijeen zijn in huis en kerk, in het groot of in het klein, in de naam van Christus, dan vormen we een stukje kerk, een onderdeel van dat levend lichaam van Christus.”

Liederen spreken

Toen de liederen gemaakt werden, spraken ze al meteen tot de (geestelijke) verbeelding. Ook hier ervaar ik zelf weer dat muziek verbindt, juist ook in een kerk vol verscheidenheid en in een versnipperde wereld. Deze liederen helpen me om mij de essentie van geloven en kerk-zijn te binnen te zingen. Ik vind het dan ook mooi om deze liederen vanuit de Dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk beschikbaar te maken voor de breedte van de kerken, waar liederen verschillende mensen op verschillende manieren aanspreken.

Nu de liederen gepubliceerd worden, najaar 2020, worden leven, geloven en kerk-zijn sterk beïnvloed door corona en de vragen en onzekerheid die daarmee gepaard gaan. Vooral in deze omstandigheden vind ik deze nieuwe liederen inspirerend en bemoedigend. In deze tijd staat de onderlinge verbinding onder druk. Kerkdiensten worden gehouden in een combinatie van online en offline. Deze liederen over eenheid in verscheidenheid kunnen helpen om de gemeenschap van gelovigen te beleven, als we thuis meevieren en als we (in een kleine groep) in de kerk bijeenkomen. Ze spreken, juist nu we in duistere tijden leven; we zingen in de nacht!

Kunstwerk ‘Mozaïek van kerkplekken’

Beeldend kunstenaar en missionair pionier André Bikker schilderde dit kunstwerk ‘Mozaïek van kerkplekken’ als action painting bij de presentatie van het onderzoeksrapport ‘Over speelruimte en spanning’ op 30 mei 2018 in Amersfoort.

Het licht van God waaiert uit over de wereld in allerlei kleuren. In de leegte tussen de vier panelen komt het kruis naar voren, dat aan het hele schilderij structuur geeft. Wie goed kijkt, ziet de Heilige Geest als een duif zweven over het mozaïek.

© Protestantse Kerk in Nederland (www.protestantsekerk.nl)

Tekst, muziek en opnames

Van de twee Mozaïekliederen zijn tekst, bladmuziek en opnames beschikbaar en vrij te gebruiken; ze zijn te vinden op de website van de Protestantse Kerk.

Jaap van der Giessen

24 november 2020


Reacties

Mozaïek in muziek — 1 reactie

  1. Ik heb een paar jaar geleden een Pinksterdienst gecomponeerd. Deels zettingen van bestaande liederen, een openingslied (Ruach) nieuw voor harp en solozang, en de dominee (Karel Smouter) wilde zelfs de schriftlezing uit Ezechiël (dorre beenderen herleven) zingen en dat gebeurde met medewerking van een goede bas die zong wat God zei naar goede barokke traditie. Ik heb hier een recitativo van gemaakt (met cello en piano). We hadden veel blaasinstrumenten. Er zaten goede en minder goede dingen in. O.a. dat de spelers moeite hadden om bij het slotlied Psalm 150 in hun eentje een partij te spelen. Ook werd de gemeente daar gedirigeerd en was er instrumentale pauze tussen de zinnen door, dat vond niet iedereen prettig. Maar over de composities was ik wel blij. Als jullie daarmee iets kunnen…

    Vriendelijke groet,
    Irene Postma

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *